Nguyên tắc của Phục hồi chức năng là gì? Có những nguyên tắc nào?

Phục hồi chức năng là ngành học chuyên nghiên cứu và áp dụng các biện pháp y học giúp phục hồi tối đa khả năng vận động, chức năng cơ thể và cuộc sống thường ngày cho người bệnh bị khiếm khuyết. Để đạt hiệu quả cao, việc nắm vững nguyên tắc của Phục hồi chức năng là điều vô cùng quan trọng. Vậy cụ thể các nguyên tắc đó gồm những gì?

Nguyên tắc của Phục hồi chức năng là gì?

Nguyên tắc của Phục hồi chức năng là một hệ thống các quy tắc, phương pháp được thiết kế nhằm hỗ trợ tối ưu quá trình hồi phục cho người bệnh. Thay vì là những hành động rời rạc, các nguyên tắc này được tổ chức thành một hệ thống chặt chẽ, kết hợp nhiều yếu tố y học, vật lý trị liệu và tâm lý, nhằm giúp người bệnh khôi phục những chức năng bị suy giảm hoặc mất đi.

Nguyên tắc của Phục hồi chức năng là nền tảng để tối ưu hiệu quả điều trị

Việc áp dụng đúng và đồng bộ các nguyên tắc này không chỉ tăng hiệu quả phục hồi mà còn đảm bảo an toàn, tiết kiệm thời gian và giúp người bệnh sớm quay trở lại sinh hoạt bình thường.

Tại sao cần nắm rõ các nguyên tắc của Phục hồi chức năng?

Hiểu rõ nguyên tắc của Phục hồi chức năng không chỉ giúp chuyên viên y tế thực hiện đúng phương pháp mà còn giúp người bệnh và gia đình tham gia quá trình hồi phục một cách hiệu quả. Khi nắm vững các nguyên tắc này, quá trình điều trị trở nên khoa học, an toàn và đạt kết quả tốt nhất, cụ thể:

Cá nhân hóa kế hoạch điều trị đúng khoa học

Mỗi bệnh nhân có tình trạng sức khỏe, mức độ tổn thương và khả năng hồi phục khác nhau. Áp dụng nguyên tắc cá nhân hóa giúp xây dựng phác đồ điều trị phù hợp, tối ưu hóa hiệu quả và tránh lãng phí thời gian, công sức.

Tối ưu tỷ lệ phục hồi chức năng vận động

Các phương pháp phục hồi vận động dựa trên nguyên tắc chuẩn giúp cải thiện khả năng vận động nhanh hơn, duy trì kết quả lâu dài và tăng sự tự tin cho người bệnh trong sinh hoạt hàng ngày.

Giảm nguy cơ tái phát và biến chứng

Tuân thủ nguyên tắc Phục hồi chức năng đảm bảo quá trình tập luyện diễn ra an toàn, giảm áp lực cho cơ thể, hạn chế chấn thương thứ phát và ngăn ngừa tái phát các vấn đề cũ.

Theo dõi tiến triển của người bệnh

Hiểu rõ nguyên tắc giúp chuyên viên đánh giá chính xác tiến triển, nhận biết những khó khăn sớm và có hướng can thiệp kịp thời, đảm bảo quá trình phục hồi liên tục và hiệu quả.

Đánh giá liên tục và điều chỉnh kế hoạch Phục hồi chức năng chủ động

Phục hồi chức năng là quá trình liên tục, không phải một lần cố định. Việc theo dõi, đánh giá và điều chỉnh kế hoạch dựa trên tiến triển thực tế của người bệnh giúp tối đa hóa hiệu quả và rút ngắn thời gian hồi phục.

Các nguyên tắc của Phục hồi chức năng

Các nguyên tắc của Phục hồi Chức năng

Nguyên tắc thực hiện các hoạt động phục hồi chức năng được quy định cụ thể tại khoản 1 Điều 68 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023 bao gồm các nguyên tắc sau:

- Phòng ngừa và giảm ảnh hưởng của khuyết tật; khám phát hiện để can thiệp phục hồi chức năng sớm;

- Đánh giá nhu cầu sử dụng các biện pháp can thiệp phục hồi chức năng trong quá trình khám, điều trị cho người bệnh;

- Các biện pháp can thiệp phải được thực hiện liên tục, toàn diện theo các giai đoạn tiến triển của bệnh tật;

- Phối hợp giữa chuyên khoa phục hồi chức năng với các chuyên khoa khác; giữa cơ sở khám bệnh, chữa bệnh với cá nhân, gia đình, cộng đồng và cơ quan, tổ chức khác; thực hiện phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng.

Ví dụ

Áp dụng các nguyên tắc Phục hồi chức năng trong thực tế sẽ khác nhau tùy theo tình trạng và nhu cầu của từng bệnh nhân.

Dưới đây là một số ví dụ điển hình giúp các bạn hình dung rõ cách triển khai các nguyên tắc này trong quá trình điều trị:

Nguyên tắc Phục hồi chức năng cho bệnh nhân liệt nửa người

Đối với bệnh nhân liệt nửa người, Phục hồi chức năng cần chú trọng toàn bộ cơ thể, không chỉ tay hoặc chân bên liệt. Việc tập luyện phải được tiến hành sớm, an toàn và tăng dần độ khó để bệnh nhân chủ động tham gia.

Một số nguyên tắc quan trọng bao gồm:

• Bắt đầu sớm và toàn diện: Khi tình trạng sức khỏe cho phép, phục hồi nên khởi động càng sớm càng tốt và tập luyện toàn bộ cơ thể, không chỉ riêng tay hoặc chân bên liệt;
• Cân bằng hai bên cơ thể: Bài tập cần thực hiện cân xứng, tránh dùng bên lành bù trừ cho bên liệt;
• Tăng dần độ khó: Bắt đầu từ tư thế đơn giản đến phức tạp, từ dễ đến khó, giúp bệnh nhân tự chủ động tối đa và nhanh chóng ra khỏi giường;
• Tiếp tục tại cộng đồng: Sau xuất viện, duy trì tập luyện tại nhà hoặc trung tâm giúp bệnh nhân hòa nhập với gia đình và xã hội;
• Một số bài tập gợi ý: kỹ thuật vị thế (thay đổi tư thế 2–4 giờ/lần), vận động nằm (lăn nghiêng, trồi lên/xuống), vận động ngồi (giữ thăng bằng, di chuyển sang ghế hoặc xe lăn), vận động đứng và đi (tập thăng bằng, đi bộ, lên xuống cầu thang), và các hoạt động tự chăm sóc (ăn uống, vệ sinh, di chuyển).

Nguyễn tắc phục hồi cho trẻ tự kỷ

Trẻ tự kỷ cần phục hồi chức năng không chỉ về vận động mà còn về giao tiếp, nhận thức và hành vi xã hội. Việc áp dụng nguyên tắc cần được cá nhân hóa theo mức độ rối loạn của từng trẻ.

Một số điểm quan trọng là:

• Phát hiện và can thiệp sớm: Nhận biết các dấu hiệu để can thiệp kịp thời;
• Đội ngũ đa chuyên ngành: Bao gồm bác sĩ Phục hồi chức năng, giáo viên mầm non, chuyên viên tâm lý, ngôn ngữ trị liệu và phụ huynh;
• Phác đồ cá nhân hóa: Lộ trình điều trị dựa trên mức độ rối loạn và khả năng phát triển riêng của từng trẻ;
• Liệu pháp đều đặn và toàn diện: Kết hợp tập trung tại trung tâm và hỗ trợ tại nhà để đạt hiệu quả tốt nhất.

Nguyên tắc Phục hồi chức năng sau chấn thương sọ não

Người bệnh sau chấn thương sọ não cần phục hồi chức năng toàn diện từ vận động, giác quan, nhận thức đến ngôn ngữ. Nguyên tắc được áp dụng theo từng giai đoạn để tối ưu hóa kết quả:

• Can thiệp sớm và toàn diện: Bắt đầu khi bệnh nhân ổn định sinh tồn, tập trung cả vận động, giác quan, ngôn ngữ và nhận thức;
• Theo giai đoạn:
  • Giai đoạn cấp: Tập vận động thụ động, xoay trở tư thế, ngồi/đứng khi được phép, tập thở và ho để phòng biến chứng;
  • Giai đoạn hồi phục: Tăng cường vận động chức năng, sử dụng dụng cụ hỗ trợ (xe lăn, nạng), kiểm soát trương lực cơ, phối hợp động tác và tập ngôn ngữ;
  • Giai đoạn tái hòa nhập cộng đồng: Hướng dẫn tập luyện tại nhà, hỗ trợ tâm lý và giúp bệnh nhân trở lại sinh hoạt, học tập hoặc công việc phù hợp.
• Phối hợp liên chuyên ngành: Gia đình và đội ngũ chuyên gia phối hợp chặt chẽ để tối ưu hóa kết quả và giúp bệnh nhân đạt mức độ độc lập cao nhất.

Trên đây là những thông tin tổng quan và ví dụ thực tế về nguyên tắc của Phục hồi chức năng mà ban tư vấn Trường Cao đẳng Y khoa Phạm Ngọc Thạch tổng hợp lại. Hy vọng bài viết đã giúp các bạn hiểu rõ hơn về cách áp dụng các nguyên tắc này trong quá trình điều trị, từ đó hỗ trợ người bệnh hồi phục an toàn, hiệu quả và toàn diện hơn.