Cách làm trắc nghiệm Sinh 12 thi THPT Quốc gia đạt điểm cao

Cách làm trắc nghiệm Sinh 12 là một trong những kỹ năng quan trọng giúp học sinh đạt điểm cao trong các kỳ thi THPT Quốc gia. Bài viết dưới đây sẽ tổng hợp đầy đủ các phương pháp, kinh nghiệm và lỗi thường gặp để hướng dẫn các bạn cách làm trắc nghiệm môn học này một cách toàn diện.

Cấu trúc đề trắc nghiệm Sinh học 12 hiện nay

Đề thi Sinh học lớp 12 hiện tại có cấu trúc ổn định theo hướng trắc nghiệm 100% và có tính phân hóa rõ rệt như sau:

Để làm đề trắc nghiệm Sinh 12 đạt hiệu quả cao thì bạn cần nắm rõ về cấu trúc của đề thi này

Số lượng câu hỏi và thời gian làm bài

Một đề thi môn Sinh học chuẩn bao gồm 40 câu trắc nghiệm với thời gian làm bài là 50 phút. Trong đó, thang điểm được quy đổi theo chuẩn của Bộ Giáo dục và Đào tạo, đồng thời phản ánh chính xác năng lực của học sinh từ cơ bản đến nâng cao.

Tỉ lệ kiến thức lớp

Trong đề thi, sẽ có khoảng 90–95% câu hỏi thuộc chương trình Sinh học lớp 12 và khoảng 5–10% là kiến thức từ lớp 10–11. Theo đó, những câu điểm phân hóa cao chủ yếu nằm trong chương Di truyền và Sinh thái nhằm mục đích phân loại học sinh giỏi và khá.

Tỉ lệ mức độ nhận thức

Theo ma trận đề thi phổ biến hiện nay, mức độ câu hỏi được phân bổ như sau:

Phân bổ câu hỏi theo từng chuyên đề

Cấu trúc đề thi thường tập trung nhiều vào chuyên đề sau:

• Di truyền học (22–26 câu): Nội dung chính bao gồm quy luật Menđen, tương tác – liên kết – hoán vị gen, di truyền quần thể, bài tập phả hệ và di truyền tế bào, trong đó có 6–8 câu ở mức vận dụng cao.
• Tiến hóa (6–8 câu): Tập trung vào các nhân tố tiến hóa, quá trình hình thành loài mới và chứng cứ tiến hóa, thường có 1 câu vận dụng cao.
• Sinh thái học (6–8 câu): Bao gồm hệ sinh thái – quần xã, chuỗi và lưới thức ăn, dòng năng lượng và sinh quyển – môi trường. Phần này tương đối dễ lấy điểm nếu học sinh nắm chắc lý thuyết và biết cách đọc biểu đồ.

Dạng câu hỏi thường xuất hiện

Các câu hỏi trong đề thi rất đa dạng nhưng thường xoay quanh một số dạng phổ biến như sau:

• Dạng câu lý thuyết cơ bản;
• Dạng câu phân tích – nhận diện kiến thức;
• Dạng bài tập tính toán di truyền (phổ biến nhất);
• Dạng câu hỏi bảng số liệu – đồ thị;
• Dạng câu hỏi ứng dụng thực tiễn;
• Dạng câu hỏi đúng – sai, chọn phương án phù hợp nhất;
• Dạng câu hỏi “bẫy” kiểm tra độ tinh ý;
• Dạng câu hỏi tổng hợp nhiều kiến thức.

Học sinh cần nắm vững các dạng này để làm bài nhanh và hạn chế sai sót.

Mức độ phân hóa

Trong đề thi môn Sinh học, 30 câu đầu thường là những câu dễ đến trung bình. Do đó các học sinh khá – giỏi có thể làm nhanh và chắc chắn. Riêng 8–10 câu cuối là nhóm câu phân hóa mạnh, lượng kiến thức chủ yếu về di truyền và sinh thái. Các câu hỏi này quyết định điểm số từ 8–10. Học sinh cần nắm vững sự phân bố này để biết cách phân bổ thời gian hợp lý và tập trung vào những câu quyết định điểm cao.

Cách làm bài trắc nghiệm Sinh 12 hiệu quả

Dưới đây là những phương pháp làm bài hiệu quả nhất giúp thí sinh đạt kết quả cao trong các bài thi trắc nghiệm Sinh học 12:

Học sinh luyện làm đề thi Sinh 12 trong điều kiện giống hệt khi thi thật

Đọc câu hỏi trước, đáp án sau

Khi làm bài trắc nghiệm Sinh học 12, học sinh nên hình thành thói quen đọc câu hỏi trước rồi mới nhìn đáp án. Nhờ đó, bạn có thể xác định được yêu cầu chính của câu hỏi, khoanh vùng kiến thức cần dùng, đồng thời tránh bị rối bởi các phương án được thiết kế để gây nhiễu. Sau đó, khi đã nắm được trọng tâm câu hỏi, bạn sẽ giảm đáng kể thời gian xử lý và tăng khả năng chọn đúng đáp án cho bản thân.

Gạch chân các từ khóa quan trọng

Sẽ có rất nhiều câu hỏi đánh lạc hướng trong đề thi môn Sinh học 12. Trong đó, các câu được thay đổi một từ khóa nhỏ như “không đúng”, “ít nhất”, “nhiều nhất”, “giảm”, “tăng”. Chính vì vậy, các bạn cần gạch chân từ khóa để tập trung vào trọng điểm của câu hỏi và tránh rơi vào bẫy đảo nghĩa. Đặc biệt, với những câu hỏi dài hoặc các câu yêu cầu chọn tập hợp phát biểu đúng/sai thì kỹ thuật này vô cùng hiệu quả để giúp bạn hạn chế sai sót.

Sử dụng phương pháp loại trừ đáp án

Trong trường hợp bạn không biết đáp án đúng ngay lập tức nhưng lại dễ dàng xác định những phương án sai thì hãy dùng phương pháp loại trừ dần các đáp án không hợp lý. Từ đó, bạn có thể thu hẹp phạm vi lựa chọn, tăng xác suất trả lời đúng cho câu hỏi. Phương pháp này đặc biệt hiệu quả trong phần di truyền học và tiến hóa giúp học sinh tiết kiệm thời gian và dễ dàng đạt điểm cao hơn.

Tăng tốc với các mẹo tính nhanh trong di truyền

Trong đề thi, di truyền học là phần chiếm nhiều câu nhất, đồng thời có mức độ phân hóa cao. Do đó, học sinh cần nắm chắc các công thức và mẹo tính nhanh để làm bài hiệu quả. Nếu các bạn hiểu bản chất và rèn luyện phản xạ tính toán nhanh thì việc giải những câu phức tạp như liên kết gen, hoán vị gen hay phả hệ sẽ trở nên nhẹ nhàng hơn. Chỉ có như vậy, học sinh mới có thể dễ dàng đạt điểm 8–10 trong đề thi Sinh học.

Không sa đà vào một câu hỏi khó

Rất nhiều học sinh hay mắc phải sai lầm là dành quá nhiều thời gian để giải một câu khó. Bạn chỉ nên dành khoảng 30–40 giây cho một câu mà thôi. Nếu chưa tìm được hướng giải thì hãy đánh dấu lại và chuyển sang câu khác. Hãy làm hết những câu dễ trước để lấy điểm và giữ tâm lý ổn định để quay lại xử lý những câu khó sau khi đã hoàn thành bài.

Sử dụng kỹ thuật phỏng đoán có cơ sở

Với những câu hỏi quá khó hoặc không chắc chắn về kiến thức, các bạn có thể chọn đáp án nhờ phỏng đoán có cơ sở. Hãy dựa trên hiểu biết nền tảng và khả năng suy luận theo bản chất sinh học của bản thân để lựa chọn đáp án phù hợp nhất. Đây không phải là đoán mò mà dựa trên logic giúp tăng tỉ lệ đúng trong những tình huống bế tắc.

Thành thạo cách đọc bảng số liệu và đồ thị

Phần bảng số liệu và đồ thị xuất hiện khá nhiều trong đề thi Sinh 12. Do đó, học sinh cần rèn luyện kỹ năng phân tích số liệu để dễ dàng xử lý các câu về biến động quần thể, dòng năng lượng, hiệu suất sinh thái hay tốc độ sinh trưởng của vi sinh vật. Nhờ đó, bạn có thể lấy trọn điểm ở phần này.

Rà soát lại đáp án theo vòng 2

Sau khi đã làm xong 40 câu, nếu còn thời gian thì bạn hãy quay lại kiểm tra các câu đã đánh dấu hoặc các câu có khả năng mắc bẫy từ khóa. Tuy nhiên, bạn cần lưu ý rằng không nên đổi đáp án nếu không thật sự có lý do rõ ràng, không nên vì thiếu tự tin mà thay đổi đáp án. Quá trình rà soát này sẽ giúp học sinh tránh các lỗi chủ quan và tăng cơ hội tối đa hóa điểm số của bản thân.

Giữ tâm lý ổn định trong suốt quá trình làm bài

Khi làm bài thi trắc nghiệm, bạn cần giữ tâm lý vững vàng và ổn định. Hãy làm từ câu dễ đến câu khó để tạo đà tự tin bởi chỉ một câu khó cũng có thể ảnh hưởng đến tâm lý làm toàn bộ bài của bạn. Đặc biệt, luôn đọc kỹ đề và tuân thủ đúng chiến thuật đã luyện tập từ trước để hạn chế sai sót do căng thẳng.

Kinh nghiệm làm bài trắc nghiệm Sinh từ học sinh điểm cao

Những học sinh đạt điểm 9–10 trong môn Sinh học 12 thường không chỉ học chăm mà còn biết cách học và cách làm bài hiệu quả. Dưới đây là những kinh nghiệm thực tế và hữu ích nhất để các bạn có thể tham khảo và áp dụng:

Học chắc lý thuyết trước khi làm bài

Học sinh điểm cao ưu tiên nắm vững lý thuyết nền tảng bởi 70% lỗi sai trong đề thi xuất phát từ việc không hiểu bản chất. Khi lý thuyết đã vững, việc làm bài tập trở nên nhẹ nhàng hơn vì bạn có thể suy luận nhanh mà không cần học thuộc lòng quá nhiều. Bên cạnh đó, nó cũng giúp bạn tránh mắc bẫy ở những câu hỏi đảo nghĩa hay câu chọn phát biểu đúng/sai.

Luyện đề có đồng hồ để tăng tốc độ làm bài

Các học sinh đạt 9–10 môn Sinh học 12 thường luyện đề trong điều kiện giống hệt khi thi thật. Các bạn sẽ làm bài trong 50 phút cho 40 câu. Nhờ đó, họ có thể làm quen với áp lực thời gian, cải thiện tốc độ đọc và xử lý câu hỏi, đồng thời rèn khả năng phân bổ thời gian hợp lý. Đặc biệt, sau khi làm xong, các bạn đó sẽ thống kê câu sai để biết bản thân yếu phần nào và tránh mắc phải ở các bài sau.

Ghi chép lại lỗi sai để không bao giờ lặp lại

Để giảm nhanh lỗi mắc phải và tăng rõ rệt về điểm số thì bạn cần có một cuốn sổ ghi lại những lỗi thường gặp của bản thân khi làm bài. Khi ghi chép và xem lại các lỗi sai, bạn sẽ có thể tránh lặp lại sai lầm, đồng thời nhận diện được dạng câu mình còn yếu.

Rèn khả năng phân tích nhanh ở phần di truyền

Những học sinh giỏi thường dành nhiều thời gian nhất cho phần di truyền bởi các bạn cho rằng phần học này chiếm 60–70% độ khó của đề. Theo đó, các bạn sẽ rèn các kỹ năng như xác định kiểu gen từ tỉ lệ đời con, suy luận từ bậc bố mẹ, kết hợp sơ đồ lai với xác suất và nhận diện dạng bài ngay khi đọc. Khi đã quen với mô típ câu hỏi, bạn có thể giải nhanh nhiều câu di truyền chỉ trong 20–30 giây mà thôi.

Tận dụng tài liệu chất lượng và học có chọn lọc

Điểm chung của học sinh giỏi là không học lan man và biết chọn đúng tài liệu để học. Các bạn thường dùng SGK, chuyên đề Sinh 12 chuẩn, bộ đề của thầy cô uy tín và các bài phân tích đề thi các năm. Các bạn không tải quá nhiều đề mà chỉ tập trung tối đa vào một số nguồn chất lượng. Việc học có trọng tâm giúp họ tiết kiệm thời gian và đạt hiệu quả cao trong môn học.

Những lỗi sai thường gặp khi làm trắc nghiệm Sinh 12

Trong quá trình làm bài trắc nghiệm Sinh học 12, nhiều học sinh thường gặp những lỗi cơ bản dẫn đến mất điểm không đáng có. Dưới đây là những lỗi sai phổ biến mà các học sinh thường mắc phải:

• Không đọc kỹ câu hỏi và bỏ sót từ khóa dẫn đến hiểu sai yêu cầu và chọn đáp án ngược hoàn toàn;
• Nhầm lẫn giữa các khái niệm sinh học gần giống như nhầm đột biến gen với đột biến NST, nhầm liên kết gen với tương tác gen, nhầm nhân tố tiến hóa với cách ly sinh sản,… Điều này khiến các bạn dễ sai ở các câu lý thuyết hoặc câu chọn tập hợp đúng/sai;
• Sai sót trong bài tính toán di truyền như không xác định rõ kiểu gen bố mẹ, nhầm công thức Hoán vị gen, Hardy–Weinberg, tính toán thiếu bước, bỏ qua trường hợp đặc biệt, đổi tỉ lệ sang kiểu gen không chính xác,...
• Dành quá nhiều thời gian cho 1–2 câu khó, không phân bổ thời gian hợp lý khiến thiếu thời gian cho phần cuối;
• Chọn đáp án theo cảm tính, theo trực giác khi chưa loại trừ phương án sai dẫn đến mất điểm ở câu đáng lẽ làm được;
• Tự tin quá mức ở những câu lý thuyết, không kiểm tra lại những câu dễ;
• Không luyện đọc bảng số liệu – đồ thị khiến mất điểm phần sinh thái, lúng túng khi phân tích biểu đồ tăng trưởng vi sinh vật;
• Ghi nhớ máy móc thay vì hiểu bản chất, học thuộc lòng ví dụ mà không hiểu cơ chế dẫn đến lúng túng với câu ứng dụng thực tiễn.

Trên đây là toàn bộ thông tin chi tiết về cách làm trắc nghiệm Sinh 12 mà Trường Cao đẳng Y khoa Phạm Ngọc Thạch đã tổng hợp. Việc ắm vững kiến thức và áp dụng đúng chiến lược sẽ giúp học sinh làm trắc nghiệm Sinh 12 trở nên dễ dàng và hiệu quả hơn. Hy vọng những chia sẻ trên sẽ là hành trang hữu ích để bạn tự tin đạt điểm cao trong kỳ thi quan trọng sắp tới.