Chế độ nghỉ trực ngành Y tế 2026 được quy định như thế nào?

Ngành Y tế giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cộng đồng, với đặc thù công việc thường xuyên phải trực ngày, trực đêm. Do đó, chế độ nghỉ trực ngành Y tế năm 2026 là nội dung được nhiều người quan tâm. Vậy quy định về nghỉ trực trong năm 2026 có gì thay đổi? Cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây.

Định mức nhân lực trong phiên trực của y bác sĩ, nhân viên y tế

Căn cứ khoản 2 Điều 2 Quyết định 73/2011/QĐ-TTg, định mức nhân lực trong mỗi phiên trực của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được xác định dựa trên quy mô và hạng bệnh viện, nhằm bảo đảm hoạt động khám chữa bệnh diễn ra liên tục và an toàn.

Quy định về định mức nhân lực trong phiên trực của y bác sĩ, nhân viên y tế

Trường Cao đẳng Y khoa Phạm Ngọc Thạch chia sẻ cụ thể quy định về chế độ phụ cấp thường trực như sau:

“Chế độ phụ cấp thường trực

....

2. Định mức nhân lực trong phiên trực:

a) Đối với cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có giường bệnh thì định mức nhân lực tiêu chuẩn cho 01 phiên trực gồm: trực lãnh đạo, trực lâm sàng, trực cận lâm sàng và trực hậu cần được quy định như sau:

- Bệnh viện hạng đặc biệt, bệnh viện hạng I: 14 người/phiên trực/100 giường bệnh kế hoạch;

- Bệnh viện hạng II và hạng III: 13 người/phiên trực/100 giường bệnh kế hoạch;

- Bệnh viện hạng IV, bệnh viện chưa được xếp hạng: 12 người/phiên trực/100 giường bệnh kế hoạch (tính chung cho cả số giường bệnh của các phòng khám đa khoa khu vực, nhà hộ sinh trực thuộc). Riêng bệnh viện có quy mô dưới 70 giường bệnh được bố trí 10 người/phiên trực; bệnh viện có quy mô từ 70 giường bệnh đến dưới 100 giường bệnh được bố trí 11 người/phiên trực.

Thủ trưởng cơ sở khám, chữa bệnh căn cứ vào dự toán ngân sách được giao và các nguồn thu sự nghiệp, vào tình hình thực tế về công suất sử dụng giường bệnh để quyết định số nhân lực trong phiên trực cho phù hợp. Trường hợp quá tải, đơn vị được quyết định số nhân lực trực cao hơn nhưng tối đa cũng không được vượt quá tỷ lệ quá tải của đơn vị.

b) Đối với trạm y tế xã có thể bố trí từ 1 người đến 2 người/phiên trực theo hướng dẫn của Bộ Y tế;

c) Đối với các bệnh xá quân dân y thực hiện định mức nhân lực trong phiên trực theo hướng dẫn của Bộ Quốc phòng, Bộ Y tế;

d) Đối với cơ sở chữa bệnh được thành lập theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính; cơ sở điều dưỡng thương binh, bệnh binh, người khuyết tật thực hiện định mức nhân lực trong phiên trực theo hướng dẫn của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Bộ Y tế;

đ) Trường hợp Ban Chỉ đạo chống dịch quyết định huy động cơ sở khám bệnh, chữa bệnh tham gia chống dịch thì cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được bổ sung nhân lực trong phiên trực 24/24 giờ để vừa đáp ứng công tác chống dịch, vừa đáp ứng công tác khám bệnh, chữa bệnh tại cơ sở.”

Như vậy, định mức nhân lực trong phiên trực của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có giường bệnh được quy định như sau:

- Bệnh viện hạng đặc biệt, bệnh viện hạng 1: 14 người/phiên trực/100 giường bệnh kế hoạch;

- Bệnh viện hạng 2 và hạng 3: 13 người/phiên trực/100 giường bệnh kế hoạch;

- Bệnh viện hạng 4, bệnh viện chưa được xếp hạng: 12 người/phiên trực/100 giường bệnh kế hoạch (tính chung cho cả số giường bệnh của các phòng khám đa khoa khu vực, nhà hộ sinh trực thuộc).

Riêng bệnh viện có quy mô dưới 70 giường bệnh được bố trí 10 người/phiên trực; bệnh viện có quy mô từ 70 giường bệnh đến dưới 100 giường bệnh được bố trí 11 người/phiên trực.

Lưu ý: Tùy vào dự toán ngân sách được giao và các nguồn thu sự nghiệp, vào tình hình thực tế về công suất sử dụng giường bệnh thì Thủ trưởng cơ sở khám, chữa bệnh sẽ quyết định số nhân lực trong phiên trực cho phù hợp.

Trường hợp quá tải, đơn vị được quyết định số nhân lực trực cao hơn nhưng tối đa cũng không được vượt quá tỷ lệ quá tải của đơn vị.

Quy định chi tiết về chế độ nghỉ trực ngành Y tế 2026

Chế độ nghỉ trực trong ngành Y tế được xây dựng trên cơ sở quy định chung của pháp luật lao động, đồng thời có những điểm điều chỉnh phù hợp với tính chất đặc thù của công việc khám, chữa bệnh. Trong năm 2026, các quy định về thời gian trực, nghỉ trực, nghỉ bù và phụ cấp thường trực của nhân viên y tế vẫn tiếp tục được áp dụng theo khung pháp lý hiện hành.

Thời gian trực và thời gian nghỉ trực theo quy định

Theo Bộ luật Lao động 2019, người lao động, bao gồm cả nhân viên y tế, được bảo đảm thời gian nghỉ ngơi tối thiểu hằng tuần. Cụ thể:

“Điều 111 Bộ luật Lao động 2019 quy định thời gian nghỉ hằng tuần như sau:

1. Mỗi tuần, người lao động được nghỉ ít nhất 24 giờ liên tục. Trong trường hợp đặc biệt do chu kỳ lao động không thể nghỉ hằng tuần thì người sử dụng lao động có trách nhiệm bảo đảm cho người lao động được nghỉ tính bình quân 01 tháng ít nhất 04 ngày.
2. Người sử dụng lao động có quyền quyết định sắp xếp ngày nghỉ hằng tuần vào ngày Chủ nhật hoặc ngày xác định khác trong tuần nhưng phải ghi vào nội quy lao động.
3. Nếu ngày nghỉ hằng tuần trùng với ngày nghỉ lễ, tết quy định tại khoản 1 Điều 112 của Bộ luật này thì người lao động được nghỉ bù ngày nghỉ hằng tuần vào ngày làm việc kế tiếp.”

Như vậy, dù làm việc theo chế độ trực, nhân viên y tế vẫn được bảo đảm ít nhất 01 ngày nghỉ trọn vẹn mỗi tuần.

Nghỉ bù sau trực được quy định như thế nào?

Theo Quyết định 73/2011/QĐ-TTg, nhân viên y tế tham gia thường trực được nghỉ và hưởng nguyên lương theo từng hình thức trực. Cụ thể:

“Điểm c khoản 3 Điều 2 Quyết định 73/2011/QĐ-TTg quy định:

c) Người lao động được nghỉ và được hưởng nguyên lương sau khi tham gia thường trực như sau:

Thường trực 24/24 giờ vào ngày thường, ngày nghỉ hằng tuần được nghỉ bù 01 ngày; vào các ngày lễ, Tết được nghỉ bù 02 ngày;

Thường trực theo ca 12/24 giờ hoặc ca 16/24 giờ được nghỉ ít nhất 12 giờ tiếp theo.

Trường hợp cơ sở khám bệnh, chữa bệnh huy động người lao động làm việc vào giờ nghỉ trên thì phải trả tiền lương làm thêm giờ theo quy định của pháp luật về lao động.”

Như vậy, theo quy định của pháp luật, nếu các bạn trực vào ngày thường hoặc ngày nghỉ hằng tuần sẽ được nghỉ bù 1 ngày. Quyết định 73/2011/QĐ-TTg không định nghĩa thế nào là nghỉ bù, nhưng nghỉ bù được hiểu là nghỉ ngày nghỉ bù đắp cho thời gian trực 24 giờ liên tục.

Việc nghỉ bù là quyền lợi của các bạn khi làm việc 24/24, không phụ thuộc vào việc tổng thời gian làm việc trong tuần có đủ hay không.

Chế độ phụ cấp thường trực

Bên cạnh chế độ nghỉ trực và nghỉ bù, nhân viên y tế còn được hưởng phụ cấp thường trực khi làm việc ngoài giờ hành chính, bao gồm trực đêm, trực ngày nghỉ hằng tuần và ngày lễ, Tết. Mức phụ cấp cụ thể do từng cơ sở y tế áp dụng theo quy định và khả năng tài chính, nhưng đây là khoản chi trả ngoài tiền lương cơ bản.

Ngoài yếu tố tài chính, các cơ sở y tế có trách nhiệm bảo đảm điều kiện làm việc an toàn, bố trí lịch trực hợp lý, tránh tình trạng quá tải kéo dài. Việc thực hiện đúng chế độ nghỉ trực ngành Y tế không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe nhân viên y tế mà còn góp phần nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh.

Cách tính phụ cấp thường trực tại cơ sở ngành Y tế

Phụ cấp thường trực là khoản hỗ trợ nhằm bù đắp cho tính chất làm việc liên tục, ngoài giờ hành chính của bác sĩ và nhân viên y tế. Theo khoản 3 Điều 2 Quyết định 73/2011/QĐ-TTg, mức phụ cấp thường trực được xác định dựa trên thời gian trực, loại hình cơ sở y tế và điều kiện làm việc thực tế.

Cụ thể quy định mức phụ cấp trực của bác sĩ, nhân viên y tế như sau:

- Người lao động thường trực 24/24 giờ được hưởng mức phụ cấp như sau:

+ 115.000 đồng/người/phiên trực đối với bệnh viện hạng 1, hạng đặc biệt.

+ 90.000 đồng/người/phiên trực đối với bệnh viện hạng 2.

+ 65.000 đồng/người/phiên trực đối với các bệnh viện còn lại và các cơ sở khác tương đương.

+ 25.000 đồng/người/phiên trực đối với trạm y tế xã, trạm y tế quân dân y, bệnh xá quân dân y.

- Người lao động thường trực theo ca 12/24 giờ được hưởng mức bằng 0,5 lần mức phụ cấp thường trực 24/24 giờ;

- Người lao động thường trực theo ca 16/24 giờ được hưởng mức bằng 0,75 lần mức phụ cấp thường trực 24/24 giờ.

Nếu thường trực tại khu vực hồi sức cấp cứu, khu vực chăm sóc đặc biệt thì mức phụ cấp thường trực được tính bằng 1,5 lần mức quy định trên; thường trực vào ngày nghỉ hằng tuần thì mức phụ cấp thường trực được tính bằng 1,3 lần mức quy định trên; thường trực vào ngày lễ, ngày Tết thì mức phụ cấp thường trực được tính bằng 1,8 lần mức quy định trên.

Bên cạnh đó, bác sĩ, nhân viên y tế còn được hưởng chế độ như sau:

- Người lao động thường trực 24/24 giờ được hỗ trợ tiền ăn là 15.000 đồng/người/phiên trực;

- Người lao động được nghỉ và được hưởng nguyên lương sau khi tham gia thường trực như sau:

+ Thường trực 24/24 giờ vào ngày thường, ngày nghỉ hằng tuần được nghỉ bù 01 ngày; vào các ngày lễ, Tết được nghỉ bù 02 ngày;

+ Thường trực theo ca 12/24 giờ hoặc ca 16/24 giờ được nghỉ ít nhất 12 giờ tiếp theo.

Trường hợp cơ sở khám bệnh, chữa bệnh huy động người lao động làm việc vào giờ nghỉ trên thì phải trả tiền lương làm thêm giờ theo quy định của pháp luật về lao động.

- Cơ sở khám bệnh, chữa bệnh huy động người lao động làm thêm giờ thì phải trả tiền lương làm thêm giờ cho người lao động theo quy định của pháp luật về lao động.

Người làm việc vào ca đêm được trả tiền lương làm việc vào ban đêm theo quy định của pháp luật về lao động.

Cách tính lương làm thêm giờ cho y bác sĩ, nhân viên y tế trực

Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ thường trực, không ít trường hợp bác sĩ và nhân viên y tế phải làm việc vượt quá thời gian làm việc bình thường hoặc làm việc vào ban đêm. Khi đó, tiền lương làm thêm giờ và tiền lương làm việc ban đêm được tính theo quy định tại Điều 98 Bộ luật Lao động 2019, nhằm bảo đảm quyền lợi chính đáng cho người lao động ngành Y tế.

Mức lương làm thêm giờ theo từng thời điểm

Tiền lương làm thêm giờ được tính dựa trên đơn giá tiền lương hoặc tiền lương thực trả theo công việc đang làm, với mức tối thiểu như sau:

• Làm thêm vào ngày thường: hưởng ít nhất 150% tiền lương;
• Làm thêm vào ngày nghỉ hằng tuần: hưởng ít nhất 200% tiền lương;
• Làm thêm vào ngày lễ, Tết hoặc ngày nghỉ có hưởng lương: hưởng ít nhất 300% tiền lương, chưa bao gồm tiền lương của ngày lễ, Tết đối với người hưởng lương ngày.

Cách tính tiền lương khi làm việc vào ban đêm

Trường hợp y bác sĩ, nhân viên y tế làm việc vào ban đêm, ngoài tiền lương theo ngày làm việc bình thường, người lao động còn được trả thêm ít nhất 30% tiền lương tính theo đơn giá hoặc tiền lương thực trả của công việc đang làm.

Làm thêm giờ vào ban đêm được tính như thế nào?

Nếu người lao động vừa làm thêm giờ vừa làm việc vào ban đêm, ngoài các khoản tiền lương nêu trên, còn được trả thêm 20% tiền lương tính theo đơn giá tiền lương hoặc tiền lương theo công việc làm vào ban ngày tương ứng.

Như vậy, trong các ca trực kéo dài, ca trực đêm hoặc ca trực vào ngày nghỉ, lễ, Tết, y bác sĩ và nhân viên y tế không chỉ được hưởng phụ cấp thường trực mà còn được thanh toán tiền lương làm thêm giờ và tiền lương ban đêm theo đúng quy định pháp luật. Đây là một phần quan trọng trong việc bảo đảm chế độ nghỉ trực ngành Y tế và quyền lợi của người lao động.

Trên đây là những chia sẻ về chế độ nghỉ trực ngành Y tế, bao gồm quy định về thời gian trực, nghỉ bù, phụ cấp và cách tính lương làm thêm giờ. Hy vọng bài viết đã cung cấp thông tin hữu ích, giúp y bác sĩ và nhân viên y tế hiểu rõ hơn quyền lợi của mình, từ đó chủ động bảo vệ sức khỏe và thực hiện đúng các quy định trong quá trình công tác.