Trượt tốt nghiệp THPT là gì? Nguyên nhân và hướng xử lý

Tốt nghiệp THPT được xem là cột mốc quan trọng, đánh dấu sự hoàn thành chương trình học phổ thông của mỗi học sinh. Vì vậy, không ít bạn băn khoăn khi rơi vào trường hợp trượt tốt nghiệp. Vậy trượt tốt nghiệp THPT là gì? Do đâu mà xảy ra và cần làm gì? Hãy cùng theo dõi nội dung chi tiết trong bài viết dưới đây.

Trượt tốt nghiệp THPT là gì?

Trượt tốt nghiệp THPT được hiểu là việc học sinh không được công nhận hoàn thành bậc học THPT sau kỳ thi tốt nghiệp theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Tình trạng này xảy ra khi thí sinh không đáp ứng một hoặc nhiều tiêu chí xét tốt nghiệp.

Nói một cách dễ hiểu, dù đã hoàn thành chương trình THPT và tham gia kỳ thi, học sinh vẫn có thể không được cấp bằng tốt nghiệp THPT nếu không đáp ứng đầy đủ các tiêu chí xét tốt nghiệp.

Nguyên nhân khiến thí sinh trượt tốt nghiệp là gì?

Kỳ thi tốt nghiệp THPT giữ vai trò then chốt, quyết định việc học sinh có được công nhận hoàn thành chương trình phổ thông hay không. Trên thực tế, có nhiều nguyên nhân khác nhau dẫn đến việc trượt tốt nghiệp THPT, trong đó không ít trường hợp xuất phát từ những sai sót đáng tiếc.

‘Nhận diện’ những trường hợp khiến thí sinh bị trượt tốt nghiệp THPT oan ức

Dưới đây ban tư vấn Trường Cao đẳng Y khoa Phạm Ngọc Thạch chia sẻ các nguyên nhân phổ biến mà các bạn thí sinh cần đặc biệt lưu ý.

Bị điểm liệt

Bị điểm liệt là nguyên nhân hàng đầu khiến thí sinh trượt tốt nghiệp THPT. Theo quy định, nếu bất kỳ môn thi nào có điểm từ 1,0 trở xuống, thí sinh sẽ không đủ điều kiện xét tốt nghiệp, kể cả khi tổng điểm các môn còn lại ở mức cao.

Thực tế cho thấy, các môn như Ngữ văn và Lịch sử thường có tỷ lệ điểm thấp cao hơn, đòi hỏi học sinh phải có chiến lược ôn tập phù hợp và làm bài cẩn trọng để tránh mất điểm không đáng có.

Không đảm bảo đủ bài thi

Một nguyên nhân khác dẫn đến trượt tốt nghiệp THPT là không đảm bảo số lượng bài thi theo quy định. Theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, các bạn thí sinh bắt buộc phải dự thi Ngữ văn, Toán và 02 môn tự chọn trong các môn học lớp 12 (Ngoại ngữ, Lịch sử, Vật lí, Hóa học, Sinh học, Địa lí, Giáo dục kinh tế và pháp luật, Tin học, Công nghệ).

Trong trường hợp thí sinh bỏ thi, không làm bài hoặc nộp bài trắng ở bất kỳ môn nào, môn đó sẽ bị tính 0 điểm (điểm liệt), đồng nghĩa với việc không được công nhận tốt nghiệp, dù kết quả các môn còn lại có tốt đến đâu.

Thí sinh bị kỷ luật hủy bài

Thí sinh vi phạm quy chế thi ở mức độ nghiêm trọng có thể bị đình chỉ thi hoặc hủy kết quả bài thi, từ đó dẫn đến trượt tốt nghiệp THPT. Một số hành vi vi phạm thường gặp bao gồm:

• Mang tài liệu, thiết bị điện tử hoặc vật dụng bị cấm vào phòng thi;
• Gian lận trong quá trình làm bài thi;
• Nhờ người khác thi hộ hoặc thi hộ cho người khác;
• Sử dụng giấy thi không đúng quy định;
• Cố tình vi phạm quy chế dù đã được nhắc nhở.

Khi bị đình chỉ, các bạn thí sinh sẽ bị chấm 0 điểm môn vi phạm và không được tiếp tục tham gia các môn thi còn lại, đồng thời không đủ điều kiện xét tốt nghiệp trong năm đó.

Điểm xét tốt nghiệp không đủ

Điểm xét tốt nghiệp THPT được tính chính xác đến hai chữ số thập phân. Để được công nhận tốt nghiệp, các bạn thí sinh cần đạt từ 5,00 điểm trở lên.

Nếu điểm xét tốt nghiệp dưới 5,00, các bạn sẽ bị xác định là trượt tốt nghiệp THPT, ngay cả khi không có môn bị điểm liệt và không vi phạm quy chế thi. Đây là nguyên nhân khá phổ biến đối với những học sinh có kết quả học tập và điểm thi ở mức trung bình yếu.

Trượt tốt nghiệp THPT có ảnh hưởng gì?

Trượt tốt nghiệp THPT không chỉ đơn thuần là việc chưa được cấp bằng cấp 3, mà còn kéo theo nhiều tác động đáng kể đến tâm lý, kế hoạch học tập và định hướng tương lai của các bạn, cụ thể:

• Tác động tiêu cực đến tâm lý học sinh: Nhiều bạn cảm thấy thất vọng, tự ti, thậm chí nảy sinh tâm lý chán nản khi không đạt được kết quả như mong đợi. Nếu không được động viên đúng cách, điều này có thể ảnh hưởng đến tinh thần học tập và ý chí phấn đấu về sau;
• Gia tăng áp lực và lo lắng cho tương lai: Trượt tốt nghiệp khiến các bạn hoang mang, không biết nên tiếp tục con đường học tập hay lựa chọn hướng đi nào khác, từ đó tạo ra áp lực tâm lý kéo dài;
• Làm gián đoạn kế hoạch học lên cao: Khi không có bằng tốt nghiệp THPT, các bạn buộc phải trì hoãn việc đăng ký vào các trường Cao đẳng, Đại học hoặc một số chương trình đào tạo nghề yêu cầu bằng cấp 3;
• Thu hẹp cơ hội lựa chọn ngành học và nghề nghiệp: Việc thiếu bằng tốt nghiệp THPT khiến các bạn bị hạn chế trong việc tiếp cận nhiều ngành học cũng như các vị trí việc làm có yêu cầu trình độ học vấn tối thiểu;
• Gặp khó khăn trong quá trình xin việc: Phần lớn doanh nghiệp hiện nay đều yêu cầu ứng viên có bằng tốt nghiệp THPT. Do đó, trượt tốt nghiệp có thể khiến các bạn khó tìm được công việc ổn định hoặc chỉ có thể làm các công việc thời vụ, thu nhập thấp;
• Ảnh hưởng đến khả năng thăng tiến lâu dài: Không có bằng cấp 3 sẽ gây bất lợi trong quá trình xét nâng bậc, tăng lương hoặc chuyển sang vị trí cao hơn trong công việc về sau;
• Tạo áp lực tài chính và tâm lý cho gia đình: Gia đình có thể phải chi thêm chi phí cho việc học lại, thi lại hoặc tìm hướng đào tạo khác, đồng thời chịu áp lực tâm lý khi con em chưa đạt được cột mốc học tập quan trọng.

Trượt tốt nghiệp THPT có phải học lại 12 không?

Căn cứ theo khoản 1 Điều 12 Quy chế thi tốt nghiệp Trung học phổ thông ban hành kèm theo Thông tư 15/2020/TT-BGDĐT quy định về đối tượng, điều kiện dự thi tốt nghiệp THPT quốc gia như sau:

“Điều 12. Đối tượng, điều kiện dự thi

1. Đối tượng dự thi gồm:

a) Người đã học xong chương trình THPT trong năm tổ chức kỳ thi;

b) Người đã học xong chương trình THPT nhưng chưa thi tốt nghiệp THPT hoặc đã thi nhưng chưa tốt nghiệp THPT ở những năm trước;

c) Người đã có Bằng tốt nghiệp THPT, người đã có Bằng tốt nghiệp trung cấp dự thi để lấy kết quả làm cơ sở đăng ký xét tuyển sinh;

d) Một số trường hợp đặc biệt khác do Bộ trưởng Bộ GDĐT quyết định.”

Căn cứ theo khoản 2 Điều 12 Quy chế thi tốt nghiệp Trung học phổ thông ban hành kèm theo Thông tư 15/2020/TT-BGDĐT, được sửa đổi, bổ sung bởi khoản 4 Điều 1 Thông tư 05/2021/TT-BGDĐT có quy định điều kiện dự thi tốt nghiệp THPT quốc gia như sau:

“Điều 12. Đối tượng, điều kiện dự thi

…

Điều kiện dự thi:

a) Đối tượng quy định tại điểm a khoản 1 Điều này phải bảo đảm được đánh giá ở lớp 12 đạt hạnh kiểm xếp loại từ trung bình trở lên và học lực không bị xếp loại kém; riêng đối với người học thuộc diện không phải xếp loại hạnh kiểm và người học theo hình thức tự học có hướng dẫn thuộc chương trình GDTX thì không yêu cầu xếp loại hạnh kiểm;

b) Đối tượng quy định tại điểm b khoản 1 Điều này phải có Bằng tốt nghiệp THCS và phải bảo đảm được đánh giá ở lớp 12 đạt hạnh kiểm xếp loại từ trung bình trở lên và học lực không bị xếp loại kém; trường hợp không đủ điều kiện dự thi trong các năm trước do xếp loại học lực kém ở lớp 12, phải đăng ký và dự kỳ kiểm tra cuối năm học đối với một số môn học có điểm trung bình dưới 5,0 (năm) điểm (tại trường phổ thông nơi học lớp 12 hoặc trường phổ thông nơi ĐKDT), bảo đảm khi lấy điểm bài kiểm tra thay cho điểm trung bình môn học để tính lại điểm trung bình cả năm thì đủ điều kiện dự thi về xếp loại học lực theo quy định; trường hợp không đủ điều kiện dự thi trong các năm trước do bị xếp loại yếu về hạnh kiểm ở lớp 12, phải được UBND cấp xã nơi cư trú xác nhận việc chấp hành chính sách pháp luật và các quy định của địa phương để được trường phổ thông nơi học lớp 12 xác nhận đủ điều kiện dự thi về xếp loại hạnh kiểm theo quy định;

…”

Như vậy, căn cứ theo quy định nêu trên thì thí sinh đã học xong chương trình THPT đã thi nhưng chưa tốt nghiệp THPT, rớt tốt nghiệp THPT Quốc gia không cần phải học lại lớp 12 để dự thi tốt nghiệp THPT năm sau.

Tuy nhiên thí sinh phải đáp ứng các điều kiện dự thi như sau thì được dự thi tốt nghiệp THPT quốc gia năm sau:

– Có Bằng tốt nghiệp THCS

– Phải bảo đảm được đánh giá ở lớp 12 đạt hạnh kiểm xếp loại từ trung bình trở lên và

– Học lực không bị xếp loại kém.

Trượt tốt nghiệp THPT có được thi lại không?

Câu trả lời là CÓ. Các bạn trượt tốt nghiệp THPT được quyền đăng ký thi lại trong các kỳ thi tốt nghiệp những năm tiếp theo.

Tùy vào kết quả trước đó, thí sinh có thể:

• Thi lại các môn chưa đạt;
• Hoặc đăng ký thi lại toàn bộ các môn.

Nếu đạt đủ điều kiện theo quy định, các bạn sẽ được cấp bằng tốt nghiệp THPT như bình thường.

Nên làm gì sau khi trượt tốt nghiệp THPT?

Dù trượt tốt nghiệp là cú sốc lớn, nhưng đây không phải là dấu chấm hết. Dưới đây là những việc các bạn nên cân nhắc thực hiện sau khi trượt tốt nghiệp THPT:

• Phân tích rõ nguyên nhân trượt tốt nghiệp: Trước hết, các bạn cần xác định chính xác lý do dẫn đến kết quả không mong muốn, như điểm thi chưa đạt, điểm xét tốt nghiệp thấp, vi phạm quy chế thi hay chưa đáp ứng điều kiện học lực. Việc hiểu đúng nguyên nhân sẽ giúp xây dựng kế hoạch khắc phục hiệu quả;
• Tập trung củng cố kiến thức ở các môn còn yếu: Nếu nguyên nhân xuất phát từ kết quả thi, các bạn nên dành thời gian ôn tập lại những môn chưa đạt, chủ động học bổ sung, tham gia các lớp ôn luyện hoặc nhờ sự hỗ trợ từ thầy cô để nâng cao năng lực học tập;
• Xây dựng kế hoạch thi lại khoa học và thực tế: Việc đăng ký thi lại tốt nghiệp THPT cần đi kèm với lộ trình học tập rõ ràng, phân bổ thời gian hợp lý và bám sát cấu trúc đề thi để tăng khả năng đỗ trong lần thi tiếp theo;
• Cải thiện học lực và điểm tổng kết nếu chưa đủ điều kiện: Với những trường hợp học lực hoặc điểm tổng kết lớp 12 chưa đạt yêu cầu, các bạn cần chủ động hoàn thiện lại các môn học theo hướng dẫn để đủ điều kiện dự thi trong các năm sau;
• Cân nhắc các hướng đi khác phù hợp với năng lực: Trong trường hợp không muốn tiếp tục thi lại tốt nghiệp, các bạn có thể lựa chọn các con đường khác như học nghề, tham gia các khóa đào tạo kỹ năng, hoặc đi làm sớm để tích lũy kinh nghiệm thực tế và ổn định cuộc sống.

Quan trọng nhất là giữ tinh thần tích cực, không tự ti hay bỏ cuộc. Trượt tốt nghiệp THPT có thể là một thử thách, nhưng cũng là cơ hội để các bạn điều chỉnh hướng đi và lựa chọn con đường phù hợp hơn với bản thân.

Trên đây là những chia sẻ chi tiết giúp các bạn hiểu rõ trượt tốt nghiệp THPT là gì, nguyên nhân dẫn đến tình trạng này cũng như các hướng xử lý phù hợp. Hy vọng bài viết đã cung cấp thông tin hữu ích, giúp các bạn và phụ huynh có cái nhìn đúng đắn và chủ động hơn khi không may trượt tốt nghiệp, từ đó lựa chọn được lộ trình học tập hoặc định hướng tương lai phù hợp với năng lực và hoàn cảnh của bản thân.