Cao Đẳng Y Dược Hà Nội - Trường Cao đẳng Y Khoa Phạm Ngọc Thạch

Ngành Phục hồi chức năng là gì? Hành trang kỹ thuật cần như thế nào?


Phục hồi chức năng (PHCN) là một ngành của lĩnh vực Y khoa, bao gồm phòng, chữa bệnh và khôi phục, trả lại các chức năng về trạng thái vốn có cho cơ thể bằng cách áp dụng những kỹ thuật nhất định.

Ngành phục hồi chức năngHọc ngành Phục hồi chức năng ra trường có thể làm tại các trung tâm, khoa phẫu thuật chỉnh hình của BV,...

Phục hồi chức năng là gì?

Ngành Phục hồi chức năng là gì? Là một ngành quan trọng trong các ngành Y tế, sử dụng các liệu pháp Y học, xã hội, kinh tế và giáo dục để giảm khả năng gây tàn tật, di chứng nặng nề khi con người gặp nạn; khôi phục các chức năng của các cơ quan về với trạng thái ban đầu giúp người bệnh có thể tự tin, hòa nhập với cộng đồng và có cơ hội tham gia bình đẳng các hoạt động khác. Đáng chú ý, PHCN không chỉ trả lại những chức năng bị mất hay giảm để người bệnh có khả năng tự xử lý tại nhà hay tại nơi công cộng mà còn có những biện pháp tác động trực tiếp vào xã hội và môi trường để tạo nên một khối thống nhất hoàn hảo cho quá trình hòa nhập với thế giới của người bệnh.

Vai trò của PHCN

Nếu như trước đây, khi kinh tế còn kém phát triển, người dân chỉ tìm đến các thầy thuốc khi “ốm liệt giường liệt chiếu” và điều trị cho các triệu chứng thuyên giảm chứ không mấy ai quan tâm đến sức khỏe sau điều trị ra sao thì ngày nay tình thế đã thay đổi. Đó là nhu cầu chăm sóc sức khỏe của con người được nâng cao cùng với sự phát triển của kinh tế xã hội. Điều này được thể hiện ở việc người dân không chỉ chú trọng đến việc điều trị mà còn là phục hồi sau chữa bệnh. Đó cũng là lý do ngành Phục hồi chức năng ngày càng khẳng định vai trò, vị trí của mình. Cũng vì thế mà nhiều trường ĐH, Cao đẳng Kỹ thuật Phục hồi chức năng được mọc lên để đào tạo, cung ứng nguồn nhân lực trong tương lai.

Ngành học này được thiết kế trên cơ sở tiếp thu những tinh hoa của nền Y học cổ điển và hiện đại, từ đó nghiên cứu và phát triển các kiến thức này để ứng dụng vào việc phục hồi chức năng của các bộ phận, cơ quan bị suy giảm, mất đi, thậm chí có nguy cơ khiến người bệnh trở thành người tàn phế, mất khả năng vận động. Bên cạnh đó, những tác động vào xã hội sẽ làm thay đổi suy nghĩ và nhận thức theo hướng tích cực để tạo sự chấp nhận, đồng thuận của xã hội, coi các đối tượng này như những người bình thường khác.

Ngoài ra, PHCN còn tác động và làm cải thiện điều kiện sống, làm việc: trường học, đường xá,…để tạo thuận lợi cho người khuyết tật được tham gia học hành, sản xuất lao động và đi đến những vùng đấy họ mong muốn để sinh hoạt (áp dụng biện pháp xã hội thay vì Y học). Không những  thế, những người làm việc trong ngành này chịu trách nhiệm tạo môi trường học tập, làm việc, vui chơi cho người tàn tật để không chỉ bản thân họ mà còn lôi kéo cả gia đình và toàn thể cộng đồng bước vào công cuộc dành chiến thắng bệnh tật, phục hồi sức khỏe. Điều quan trọng nhất là biết làm cho bệnh nhân thích nghi với hoàn cảnh đồng thời thức tỉnh nhận thức của xã hội để người tàn tật được nhìn nhận dưới con mắt công bằng, độc lập trong cuộc sống gia đình và cộng đồng, đặc biệt là làm cho mỗi người cảm thấy có trách nhiệm hơn với người tàn tật.

Nói tóm lại, Phục hồi chức năng là phương pháp kết hợp Y học và khoa học nghệ thuật để quá trình phục hồi sức khỏe thể chất và tinh thần của người bệnh tiến triển tích cực hơn, từ đó giúp họ trở thành những người sống có ích: “tàn nhưng không phế”.

Nguyên tắc

  • Coi trọng vai trò của những người tàn tật và gia đình họ cũng như cộng đồng trong quá trình phục hồi các chức năng.
  • Phân tích, xác định đúng tình trạng bệnh tình để có những hình thức và bài tập vật lý trị liệu phù hợp để đem lại hiệu quả cao nhất.
  • Tránh tối đa các thương tật thứ phát trong quá trình điều trị, rút ngắn thời gian chữa lành để phục hồi sớm nhất.
  • Biết cách làm cho bệnh nhân tham gia những hoạt động nâng cao sức khỏe; không được giúp người bệnh khi họ có khả năng làm điều gì đó. Bởi vì khi chúng ta giúp họ, chúng ta đã vô tình khiến họ đánh mất lòng tự tin, đức tính tự lập, hình thành thói quen ỷ lại dẫn đến việc tham gia các hoạt động không còn tích cực khiến quá trình hồi phục chậm hơn. Chúng ta phải đặt quyền và lợi ích của người bệnh lên đầu, tôn trọng họ và có bổn phận trách nhiệm giúp họ cố gắng nhiều hơn trong khả năng thể lực của bản thân họ.

kỹ thuật phục hồi chức năng là gìPhương pháp chữa bệnh không cần dùng thuốc vô cùng hiệu quả

Hình thức

Hiện nay, có 3 hình thức Phục hồi chức năng chủ yếu trên thế giới:

- PHCN tại viện, thực hiện trực tiếp ở bệnh viện

  • Ưu điểm: phục hồi nhanh, đối tượng đa dạng hơn nhờ có kỹ thuật viên giỏi và trang thiết bị Y tế hiện đại.
  • Nhược điểm: không thuận lợi với những người bệnh ở xa mà chỉ phù hợp với số ít người ở gần nhưng chi phí đắt đỏ.

- PHCN ngoại viện: những kỹ thuật viên của bệnh viện, trung tâm được giao nhiệm vụ sẽ trực tiếp đến các địa phương để hướng dẫn người bệnh thực hiện các bài tập phù hợp.

  • Ưu điểm: được sự hỗ trợ trực tiếp bởi các chuyên khoa nên sự tiến triển của người bệnh sẽ nhanh và tích cực hơn và giúp đỡ được nhiều trường hợp hơn.
  • Nhược điểm: giá cao và số nhân sự chưa đủ, thời gian hướng dẫn bệnh nhân tập luyện không nhiều.

PHCN ở cộng đồng, được tập luyện ngay tại cộng đồng nhờ gia đình hay những người khác trong xã hội.

Các phương pháp (kỹ thuật) phục hồi chức năng

Kỹ thuật Phục hồi chức năng là những cách mà kỹ thuật viên chọn để điều trị cho các bệnh nhân bị tai nạn, tai biến,...có thể bao gồm vận động, ngôn ngữ hay tâm lý trị liệu.

Vận động trị liệu

Đó là việc áp dụng các biện pháp tự chăm sóc và việc thực hiện các trò chơi để tăng sự phục hồi, phát triển các chức năng. Ngoài ra, hoạt động trị liệu còn là sự tăng cường các hình thức để tạo sự thích thú với công việc và môi trường để độc lập, nâng cao chất lượng cuộc sống. Có rất nhiều bài tập dành riêng cho nhóm đối tượng này: kéo căng khớp vai, kéo căng cánh tay, kéo căng đầu gối, ...

Ngôn ngữ trị liệu

Giúp người tàn tật tập nói hay rèn luyện khả năng giao tiếp phi ngôn ngữ từ mắt, biểu cảm nét mặt hay các động tác tay, chân khác. Từ đây, họ có thể được ý của người đối diện qua các cử chỉ, điệu bộ.

Tâm lý trị liệu

Mở những trường lớp giáo dục chuyên biệt cho người câm điếc; mở những trường dạy nghề và dạy các kỹ năng mềm cần thiết để giúp người tàn tật tự tạo lập được cuộc sống  không trở thành gánh nặng cho những thân nhân của mình.

Dụng cụ phục hồi chức năng:

  • Tay, chân giả
  • Các loại nẹp chỉnh hình các bộ phận: gối, đùi, cổ chân, giày,…
  • Những dụng cụ hỗ trợ: gậy, khung tập đi, xe lăn, đồ dùng có thiết kế tay cầm sẵn để bệnh nhân có thể tự đi lại và sinh hoạt dễ dàng hơn.
  • Thực hiện những biện pháp cải thiện môi trường xung quanh như nhà ở, đường sá, phương tiện để người tàn tật được làm những việc có ích và di chuyển đến những nơi họ mong muốn.

Như vậy, ngành Phục hồi chúc năng có ý nghĩa quan trọng, mang lại niềm vui, tiếng cười cho nhiều người, giảm bớt gánh nặng cho xã hội. Những kỹ thuật viên đang ngày đêm hy sinh thầm lặng để dành được chiến thắng trong cuộc chiến chống lại bệnh tật của nhân loại. 

Trường Cao đẳng Y Hà Nội tổng hợp