12 điều y đức của ngành Dược: Nguyên tắc quan trọng cần ghi nhớ

Y đức là nền tảng quan trọng giúp Dược sĩ thực hiện công việc một cách trung thực, tận tâm và trách nhiệm. Dưới đây là 12 điều y đức của ngành Dược mà Dược sĩ và sinh viên Dược cần nắm vững. Tuân thủ những nguyên tắc này không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe người bệnh mà còn nâng cao uy tín và hình ảnh của ngành Dược.

Y đức là gì?

Y đức là các nguyên tắc đạo đức và chuẩn mực hành xử nghề nghiệp dành cho những người làm trong lĩnh vực y tế. Nó thể hiện cách hành xử, trách nhiệm và thái độ của người hành nghề đối với bệnh nhân, đồng nghiệp, xã hội và nghề nghiệp của mình.

Vai trò của y đức trong ngành Dược

Y đức đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong ngành Dược và được thể hiện qua các khía cạnh sau:

Y đức không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe người bệnh mà còn nâng cao uy tín và chất lượng nghề nghiệp của Dược sĩ

Đảm bảo an toàn và hiệu quả cho người bệnh

Người Dược sĩ có y đức sẽ tư vấn thuốc một cách chính xác và cẩn thận, đảm bảo bệnh nhân nhận được liều lượng và phương pháp sử dụng phù hợp. Khi Dược sĩ cung cấp thông tin về tác dụng, liều dùng và tác dụng phụ của thuốc một cách trung thực, nguy cơ sai sót, tác hại hoặc biến chứng trong quá trình điều trị sẽ được giảm thiểu. Nhờ đó, quá trình bảo vệ sức khỏe và nâng cao hiệu quả điều trị cho người bệnh sẽ được nâng cao.

Xây dựng lòng tin giữa Dược sĩ và bệnh nhân

Nếu bệnh nhân cảm thấy Dược sĩ tôn trọng, tận tâm và trung thực thì họ sẽ dễ dàng hợp tác và tuân thủ phác đồ điều trị. Khi có lòng tin thì quá trình chăm sóc sức khỏe sẽ diễn ra một cách thuận lợi, đồng thời tạo mối quan hệ bền vững giữa bệnh nhân và Dược sĩ. Điều này sẽ giúp nâng cao uy tín và hình ảnh của ngành Dược trong mắt xã hội.

Góp phần phát triển nghề nghiệp và uy tín ngành Dược

Việc tuân thủ y đức sẽ giúp Dược sĩ được đồng nghiệp, cơ quan y tế và xã hội đánh giá cao. Nhờ đó, họ có thể thuận lợi thăng tiến trong nghề cũng như tạo ra môi trường làm việc chuyên nghiệp, chất lượng và góp phần xây dựng uy tín cho toàn ngành Dược.

Hình thành văn hóa nghề nghiệp chuyên nghiệp

12 điều y đức là nền tảng để sinh viên và Dược sĩ học hỏi, noi theo. Việc Dược sĩ gương mẫu trong hành xử nghề nghiệp sẽ góp phần thúc đẩy văn hóa nghề nghiệp dựa trên trách nhiệm, trung thực và tôn trọng người bệnh.

Ngăn ngừa các sai phạm nghề nghiệp

Khi tuân thủ y đức, Dược sĩ sẽ tránh được các hành vi vi phạm pháp luật, gian lận hay tư lợi trong công việc. Nếu mọi quyết định của họ đều dựa trên lợi ích của bệnh nhân và sự an toàn của người bệnh thì uy tín nghề nghiệp của Dược sĩ sẽ luôn được duy trì và củng cố.

12 điều y đức của ngành Dược

Hiểu được tầm quan trọng của y đức, ngày 06/11/1996 Bộ Y tế đã ban hành Quyết định 2088/BYT-QĐ quy định 12 điều y đức mà các cán bộ trong ngành Y tế nói chung và ngành Dược nói riêng cần ghi nhớ như sau:

12 điểu y đức của ngành Dược mà Dược sĩ và sinh viên Dược cần nắm rõ

1- Chăm sóc sức khoẻ cho mọi người là nghề cao quý. Khi đã tự nguyện đứng trong hàng ngũ y tế phải nghiêm túc thực hiện lời dạy của Bác Hồ.

Phải có lương tâm và trách nhiệm cao, hết lòng yêu nghề, luôn rèn luyện nâng cao phẩm chất đạo đức của người thầy thuốc.

Không ngừng học tập và tích cực nghiên cứu khoa học để nâng cao trình độ chuyên môn.

Sẵn sàng vượt qua mọi khó khăn gian khổ vì sự nghiệp chăm sóc và bảo vệ sức khoẻ nhân dân.

2- Tôn trọng pháp luật và thực hiện nghiêm túc các quy chế chuyên môn. Không được sử dụng người bệnh làm thực nghiệm cho những phương pháp chẩn đoán, điều trị, nghiên cứu khoa học khi chưa được phép của Bộ Y tế và sự chấp nhận của người bệnh.

3- Tôn trọng quyền được khám bệnh chữa bệnh của nhân dân. Tôn trọng những bí mật riêng tư của người bệnh; khi thăm khám, chăm sóc cần bảo đảm kín đáo và lịch sự.

Quan tâm đến những người bệnh trong diện chính sách ưu đãi xã hội. Không được phân biệt đối xử người bệnh.

Không được có thái độ ban ơn, lạm dụng nghề nghiệp và gây phiền hà cho người bệnh. Phải trung thực khi thanh toán các chi phí khám bệnh, chữa bệnh.

4- Khi tiếp xúc với người bệnh và gia đình họ, luôn có thái độ niềm nở, tận tình; trang phục phải chỉnh tề, sạch sẽ để tạo niềm tin cho người bệnh.

Phải giải thích tình hình bệnh tật cho người bệnh và gia đình họ hiểu để cùng hợp tác điều trị; phổ biến cho họ về chế độ, chính sách, quyền lợi và nghĩa vụ của người bệnh; động viên an ủi, khuyến khích người bệnh điều trị, tập luyện để chóng hồi phục.

Trong trường hợp bệnh nặng hoặc tiên lượng xấu cũng phải hết lòng cứu chữa và chăm sóc đến cùng, đồng thời thông báo cho gia đình người bệnh biết.

5- Khi cấp cứu phải khẩn trương chẩn đoán, xử trí kịp thời không được đun đẩy người bệnh.

6- Kê đơn phải phù hợp với chẩn đoán và bảo đảm sử dụng thuốc hợp lý, an toàn; không vì lợi ích cá nhân mà giao cho người bệnh thuốc kém phẩm chất, thuốc không đúng với yêu cầu và mức độ bệnh.

7- Không được rời bỏ vị trí trong khi làm nhiệm vụ, theo dõi và xử trí kịp thời các diễn biến của người bệnh.

8- Khi người bệnh ra viện phải dặn dò chu đáo, hướng dẫn họ tiếp tục điều trị, tự chăm sóc và giữ gìn sức khoẻ.

9- Khi người bệnh tử vong, phải thông cảm sâu sắc, chia buồn và hướng dẫn, giúp đỡ gia đình họ làm các thủ tục cần thiết.

10- Thật thà, đoàn kết, tôn trọng đồng nghiệp, kính trọng các bậc thầy, sẵn sàng truyền thụ kiến thức, học hỏi kinh nghiệm, giúp đỡ lẫn nhau.

11- Khi bản thân có thiếu sót, phải tự giác nhận trách nhiệm về mình, không đổ lỗi cho đồng nghiệp, cho tuyến trước.

12- Hăng hái tham gia công tác tuyên truyền giáo dục sức khoẻ, phòng chống dịch bệnh cứu chữa người bị tai hạn, ốm đau tại cộng đồng; gương mẫu thực hiện nếp sống vệ sinh, giữ gìn môi trường trong sạch.

Một số điều y đức nổi tiếng khác trên thế giới

Trên thế giới, có rất nhiều nguyên tắc và tuyên ngôn y đức đã được công nhận và trở thành chuẩn mực cho nhân viên y tế. Dưới đây là một số chuẩn mực y đức tiêu biểu:

Tuyên ngôn Hippocrates

Ra đời từ hơn 2.400 năm trước, tuyên ngôn Hippocrates là một trong những văn bản y đức lâu đời và nổi tiếng nhất hiện nay. Đây là nền tảng cho đạo đức nghề Y trên toàn thế giới, nhấn mạnh sự trung thực, trách nhiệm và tận tâm của người làm nghề Y. Theo đó, nguyên tắc cơ bản của tuyên ngôn này là: không làm hại người bệnh và đặt lợi ích, sức khỏe của bệnh nhân lên trên tất cả.

Tuyên ngôn Geneva

Đây là một bản cam kết hiện đại về đạo đức nghề Y, được được Liên đoàn Y khoa Thế giới thông qua vào thế kỷ 20. Trong tuyên ngôn, việc tôn trọng quyền con người, chăm sóc bệnh nhân một cách tận tâm và không để lợi ích cá nhân chi phối quyết định nghề nghiệp luôn được nhấn mạnh. Chuẩn mực đạo đức này vô cùng quan trọng và được áp dụng cho tất cả Bác sĩ và Dược sĩ trên toàn thế giới.

Quy tắc y đức của Hiệp hội Dược Quốc tế (FIP)

Nhằm hướng dẫn hành vi nghề nghiệp toàn cầu, Hiệp hội Dược Quốc tế (FIP) đã xây dựng các quy tắc y đức chuyên biệt cho Dược sĩ. Theo đó, Dược sĩ cần trung thực, khách quan trong tư vấn thuốc, bảo vệ quyền lợi bệnh nhân và tuân thủ pháp luật. Việc tuân thủ các quy tắc y đức này sẽ giúp các Dược sĩ duy trì chuẩn mực đạo đức cũng như nâng cao uy tín và trách nhiệm của ngành Dược trên phạm vi toàn cầu.

Nguyên tắc đạo đức trong nghiên cứu Y Dược

Ngoài các tuyên ngôn trên còn có rất nhiều nguyên tắc đạo đức quốc tế khác như Nguyên tắc Belmont, Quy tắc Helsinki,... Các nguyên tắc y đức này đặt ra các chuẩn mực nghiêm ngặt về quyền lợi, an toàn và đồng thuận của người tham gia nghiên cứu lâm sàng. Chính vì vậy, nó không chỉ được áp dụng cho Bác sĩ mà còn là kim chỉ nam cho Dược sĩ tham gia phát triển thuốc và nghiên cứu khoa học.

Thách thức và áp lực về y đức trong ngành Dược hiện nay

Ngành Dược ngày càng phát triển và Dược sĩ sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức và áp lực liên quan đến y đức, điển hình như:

• Dược sĩ có thể bị tác động bởi lợi nhuận và cạnh tranh thị trường, phải tư vấn hoặc giới thiệu thuốc vì lợi ích kinh tế thay vì lợi ích bệnh nhân;
• Khối lượng công việc lớn và thời gian hạn chế khiến Dược sĩ có thể sơ suất, sai sót trong tư vấn, kê đơn hoặc hướng dẫn sử dụng thuốc;
• Thuốc và quy định mới liên tục ra đời khiến cho Dược sĩ phải học hỏi thường xuyên  cập nhật kiến thức và công nghệ mới;
• Trên mạng xã hội và truyền thông có nhiều thông tin sai lệch về thuốc lan truyền gây khó khăn cho Dược sĩ trong việc tư vấn sao cho chính xác và hiệu quả;
• Các đề nghị ưu tiên sản phẩm hay nhận hoa hồng từ nhà sản xuất có thể ảnh hưởng đến quyết định nghề nghiệp của Dược sĩ.

Trên đây là 12 điều y đức ngành Dược mà Trường Cao đẳng Y khoa Phạm Ngọc Thạch đã tổng hợp. Việc nắm vững và thực hành 12 điều y đức của ngành Dược là nền tảng giúp sinh viên Dược và Dược sĩ trở thành những người hành nghề trung thực, tận tâm và có trách nhiệm. Tuân thủ y đức chính là chìa khóa để phát triển nghề nghiệp bền vững cũng như góp phần xây dựng một hệ thống chăm sóc sức khỏe chất lượng.